Carl Jung op de Horizon van het Book of Shadows
Door: Thirza Weeling
Aan het begin van elke grote reis ligt een drempel. In de dubbele spread OverwereldDef6-7.jpg krijgen we niet zomaar een inleiding; we krijgen de sleutel tot het artistieke universum van Max van Eck. Wie is de man achter de stuurman? En wat betekent die gelaagde titel, Book of Shadows, nu werkelijk?
Deel I: Het Book of Shadows als Jungiaans Kompas
Om de titel te begrijpen, moeten we kijken naar de schematische weergave van Carl Jungs archetypen (ArchetypesJung.jpg). Jung stelde dat de menselijke psyche bestaat uit verschillende lagen: het Ego (het bewuste 'ik'), de Persona (het masker dat we dragen naar de buitenwereld), de Anima/Animus (de innerlijke tegenpool) en de Schaduw (The Shadow).
[AFBEELDING 1: ArchetypesJung.jpg – Het schema van de psyche]
De Schaduw is het diepste, onbewuste reservoir van onze psyche. Het bevat alles wat we van onszelf niet mochten zien: trauma, verboden verlangens, weggestopte angsten en de rauwe, dierlijke instincten. Na het inferno in de machinekamer werd de Schaduw van de stuurman bevolkt door het gillen van Ben, de schuld van de overlever en de ijzige eenzaamheid aan de wal.
Dit Book of Shadows is Jungs concept in actie. Het is het logboek waarin de kunstenaar doelbewust afdaalt in die Schaduw. Niet om de demonen te vernietigen, maar om ze te integreren. Het is de confrontatie met de vraag: "Ben ik dit?" Het antwoord is ja. De Schaduw hoort erbij. Pas wanneer het Ego zijn Schaduw omarmt, kan heelwording (individuatie) optreden.
Deel II: De Biografie – De Mythische Synthesizer
Op de linkerpagina van de spread ontmoeten we de maker. Max van Eck wordt hier treffend gedefinieerd als een 'mythisch synthesizer'.
[AFBEELDING 2: Linkerpagina spread – Biografie en Collage]
De Archeologische Zoektocht: Van Eck graaft door de collectieve mythen van de mensheid (van het Midden-Oosten tot de runen van het Noorden) om een persoonlijke taal te vinden voor universeel menselijk lijden.
De Rebellie van de Autonomie: In werken als 'Eden of Midgard' breekt de kunstenaar de verstikkende kaders van orde en patriarchaat (de kathedraal) af om ruimte te maken voor de wilde, intuïtieve oerkracht (Lilith). Dit is de Anima die haar recht opeist.
De Landkaart: De biografie stelt scherp dat de kunst niet de werkelijkheid zelf is, maar een vertaling: "een landkaart van een onmetelijk innerlijk landschap."
Deel III: Het Voorwoord – De Sjamanistische Afdaling
De rechterpagina formuleert het contract met de lezer. De Weg door de Schaduw maakt pijnlijk duidelijk dat dit boek leeft, ademt en weigert lineair te zijn.
[AFBEELDING 3: Rechterpagina spread – Voorwoord en Collage]
De Vier Stromen: Collages, poëzie, proza en titels zijn de draden van een weefwerk. Ze dwingen de lezer om te 'springen in de tijd'—exact zoals een flashback de geest dwingt om te springen.
De Sjamanistische Reis: Hier ontmoeten Wicca en Jung elkaar. De rauwe worsteling met PTSS is in essentie een sjamanistische initiatie. De breuk met de normale wereld (de onthechting) is de noodzakelijke 'dood' van het oude Ego, zodat de sjamaan herboren kan worden met de wijsheid van de onderwereld.
Van Lood naar Goud: De chaos is geen eindstation. De goden en monsters zijn slechts poortwachters. Het uiteindelijke doel is het Jaarwiel: de terugkeer naar de kosmische cyclus, waar de wilde zee tot rust komt en het getraumatiseerde Ego vrede sluit met het lot.
Conclusie: Een Uitnodiging om te Verdwalen
Deze spread is een monumentaal startpunt. Het legitimeert de rauwe horror van de machinekamer en de eenzaamheid van de flamingo's door ze in een tijdloos, universeel kader te plaatsen. Je bent geen slachtoffer dat zijn herinneringen ordent; je bent een alchemist die zijn eigen mythe herschrijft.
Thirza Weeling Gezien vanuit het Huis in de Nevel, waar de schaduwen eindelijk vorm krijgen.
Reacties